اصول حسابداری دولتی چیست

حسابداری دولتی چیست؟

وقتی می‌پرسیم که حسابداری دولتی چیست (Government Accounting) باید بدانیم که این مدل از حسابداری، یک سیستم اطلاعاتی است که وظیفه آن جمع‌آوری و تحلیل داده‌های مالی مربوط به مؤسسات دولتی و در نهایت ارائه گزارش‌های دقیق و منطقی برای یاری رسانی به پیشبرد اهداف دولت و نهادهای مختلف است. مهم‌ترین نقش این نوع حسابداری، تلاش برای برنامه‌ریزی و کنترل بودجه است.

در انواع حسابداری، مدل دولتی بزرگترین و گسترده‌ترین حسابداری است که با دولت سروکار دارد. کنترل حسابداری دولتی بر منابع خواهد بود تا درباره چگونگی استفاده از منابع در طرح‌ها و برنامه‌های مختلف دولت شفاف‌سازی شود. در این حسابداری، تاکید بر برنامه‌های مصوب سالانه و منابع مالی دولت است، زیرا کنترل بودجه و منابع مالی دولت از اصول اصلی این امر است و در آن مراحل حسابداری برای کنترل برنامه مصوب سالانه و پیشگیری از تداخل منابع مالی مورد استفاده، به کار می‌رود.

با ما همراه باشید تا بیشتر درباره اصول حسابداری دولتی توضیح دهیم.

آنچه در این مطلب می‌خوانید:

واژه‌های مهم در حسابداری دولتی

واقعیت این است که اصول حسابداری دولتی متشکل از چندین کلیدواژه کاربردی است که در ادامه به برخی از آن‌ها خواهیم پرداخت:

  • بودجه

به برنامه مالی دولت برای یک سال مالی گفته می‌شود که شامل پیش‌بینی منابع درآمد و هزینه‌ها برای آبادانی کشور است.

  • اعتبار / تخصیص اعتبار

مبلغی که برای تحقق اهداف دولت هزینه می‌شود؛ به تجویز استفاده از اعتبار در نهادهای مختلف تخصیص اعتبار گفته می‌شود.

  • هزینه جاری

هزینه‌هایی که صرف امور روزمره نهادها در همان سال مالی و نه در آینده صورت می‌گیرد، گفته می‌شود.

مهم ترین اصول حسابداری دولتی

5 پایه مهم در اصول حسابداری دولتی

اصول حسابداری دولتی مبتنی بر 5 اصل مهم و اساسی است که عبارتند از:

  1. نقدی: در این نوع حسابداری، مواردی مانند سال مالی، وجوه نقد مربوط به هزینه‌ها و پرداختی‌ها به عنوان درآمد بیان می‌شود.
  2. تعهدی: در حسابداری تعهدی، هزینه‌های پیاده‌سازی برنامه‌ها، فعالیت‌های سازمان‌های دولتی و برآورد بهای تمام شده در قالب اعتبارات مصوب صورت می‌گیرد.
  3. نیمه تعهدی: چنانچه درآمدها یا هزینه‌های تعهد شده در حساب‌های هر دوره مالی ثبت شود، آن حسابداری نیمه تعهدی خواهد بود.
  4. نقدی تعدیلی: در این نوع حسابداری، شرط تعهد و پرداخت برای ثبت درآمدها در زمان دریافت وجوه نقد و ثبت هزینه‌ها، ضروری است.
  5. تعهدی تعدیلی: در این نوع حسابداری، ثبت درآمد در دوره قابل سنجش انجام می‌شود.

استانداردهای حسابداری دولتی چیست

متخصصان در تعریف حسابداری دولتی استانداردهای متفاوتی را در مقایسه با سایر موارد دنبال می‌کنند. اصول پذیرفته شده حسابداری (GAAP) از سوی حسابداران در همه بخش‌ها پشتیبانی می‌شود و اقدامات خود را با این استاندارد هماهنگ می‌کنند.

سازمان تحت نظارت بنیاد حسابداری مالی (FAF)، استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی را برای متخصصانی که در نهادهای دولتی کار می‌کنند، تدوین می‌کنند که هدف آن ارتقای گزارشگری مالی و ارائه اطلاعات مفید به مالیات دهندگان، مقامات دولتی، سرمایه‌گذاران و سایر افرادی است که از این گزارش‌ها استفاده می‌کنند.

حسابداری دولتی چیست

مزایای شغل حسابدار دولتی

در وهله اول، فرصت خدمت به مردم در موقعیت حسابداری دولتی به دور از ذهنیت سود و زیان شرکت‌ها و ورود به مقوله‌ای مهم‌تر، اصلی‌ترین مزیت این شغل به حساب می‌آید. در نهاد دولتی، تمرکز اصلی حسابدار در تسهیل پروژه‌ها و بهبود مصالح عمومی خواهد بود. متخصصان این شغل، مسئولیت‌های وسیع‌تری نسبت به همتایان خود در شرکت‌های کوچک‌تر خواهند داشت.

2 کاربرد مهمی که حسابداری دولتی دارد

هنگام بررسی پرسش حسابداری دولتی چیست؟ لازم به توجه است که به صورت کلی گزارش‌های این نوع حسابداری در دو گروه مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد:

  • کاربرد داخلی یا درون سازمانی

اشخاصی مانند مدیران شرکت‌ها، حسابرسان داخلی و مسئولان برنامه‌ریزی که در درون تشکیلات مشغول به فعالیت هستند و به داده‌های مالی دسترسی دارند و در تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی، از حسابداری دولتی استفاده می‌کنند.

  • کاربرد خارجی یا برون سازمانی

اشخاصی مانند نمایندگان مجلس و حسابرسان مستقل که در درون تشکیلات مشغول به کار نیستند ولی با توجه به مسئولیت‌های قانونی امکان استفاده از مفروضات را دارند.

متداول‌ترین نوع حسابداری دولتی

حسابداری خزانه، از جمله متداول‌ترین انواع حسابداری دولتی است. با توجه به انحصار فراوان قانونی و مالی دولت، کلیه مفروضات مالی در یک مقیاس حسابداری امکان‌پذیر نخواهد بود. در این صورت، این نوع حسابرسی در بخش متفاوتی موسوم به بخش حسابداری خزانه انجام می‌شود. براساس اصول پذیرفته شده حسابداری (GAAP) خزانه‌ها در سه گروه خزانه دولتی، خزانه اختصاصی و خزانه اعتباری تقسیم‌بندی می‌شود.

دلایل اهمیت حسابداری دولتی

تفاوت حسابداری دولتی با حسابداری بازرگانی

تفاوت‌هایی بین حسابداری بازرگانی و دولتی وجود دارد که در ادامه به برخی از مهمترین آن‌ها اشاره خواهیم کرد:

  • صورت‌های مالی متفاوت: در حسابداری سازمان‌های دولتی، تفاوت بین دارایی و بدهی با حساب مازاد به جای سرمایه نشان داده می‌شود.
  • انگیزه‌های متفاوت: هدف از حسابداری بازرگانی، کسب سود است و این امر با حسابداری در سازمان‌های دولتی تفاوت دارد.
  • مبنای متفاوت: مبنای حسابداری دولتی قانون بودجه است و در صورت بروز تضاد بین قانون و اصول پذیرفته شده، اولویت با قانون است.
  • عدم استفاده از انواع رایج نرم‌افزارهای حسابداری: در حسابداری دولتی، منبع مالی در واقع یک حساب مستقل است. پس سیستم حسابداری مورد استفاده در مدل دولتی نمی‌تواند یکی از انواع رایج نرم‌افزارهای حسابداری بازرگانی باشد.
  • حدود مسئولیت: در سازمان‌های دولتی، قانون و مقررات وظایف و اختیارات کارکنان را مشخص می‌کند و مسئولیت مدیران این سازمان‌ها در برابر مردم، نهادهایی مانند قوه مقننه و قوه قضائیه است.
  • مبنای حسابداری متفاوت: مبنای تعهدی اساس حسابداری بازرگانی است ولی در دولتی می‌تواند نقدی، نقدی تعدیل شده، تعهدی تعدیل شده و… باشد.
  • نحوه ثبت متفاوت دارایی‌های ثابت: در نوع دولتی، دارایی‌های ثابت به منزله حساب هزینه هستند ولی در حسابداری بازرگانی دارایی‌ها به هنگام خرید به مثابه بهای تمام شده لحاظ می‌شوند و به مرور زمان برحسب طول عمر خود به حساب هزینه تبدیل می‌شوند.
  • اهمیت کنترل بودجه: در حسابداری دولتی، به منظور کنترل بودجه باید نگهداری حساب درآمد و هزینه صورت گیرد؛ در حالی که در موسسات بازرگانی، این امر چندان شایان توجه نیست.

نتیجه گیری و جمع بندی

در ابتدای مطلب گفتیم که حسابداری دولتی چیست، در واقع این نوع حسابداری یک سیستم اطلاعاتی است که از جمله وظایف آن جمع‌آوری و تحلیل داده‌های مالی مربوط به مؤسسات دولتی بوده که در نهایت با ارائه گزارش‌های دقیق و منطقی برای کمک به پیشبرد اهداف دولت و نهادهای مختلف، نقش خود را ایفا می‌کند و تمام اینها جزئی از اصول حسابداری دولتی به شمار می‌آید.

البته وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی برای گزارش‌دهی و تصمیم‌گیری موثرتر، به ابزارهای جدید و فناوری برای ثبت رویدادهای مالی و گزارش‌گیری نیاز دارند. در این رابطه محصولات نرم‌افزاری برای نظم بخشیدن به رویدادهای مالی دستگاه‌ها، شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی و عمومی، ارائه شده‌اند.

5/5
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
مکالمه را شروع کنید
سلام! برای چت در WhatsApp پرسنل پشتیبانی که میخواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید
اسکرول به بالا